Veselin Topalov en Vladimir Kramnik spelen van 21 september tot 13 oktober een tweekamp om de wereldtitel schaken. Er staat veel meer op het spel dan een cheque van één miljoen dollar belastingvrij en een titel. Het duo vertegenwoordigt twee stromingen in de schaakwereld. De hereniging is nabij, jubelt de wereldschaakbond FIDE.

Twaalf partijen moeten beslissen wie 's werelds beste is, de Bulgaar of de Rus. Topalov staat nummer één op de wereldranglijst met een elo-rating van 2813. Kramnik zakte in een jaar tijd van de tweede plaats achter de inmiddels gestopte Kasparov naar de vierde positie. Hij verloor ruim zestig punten en staat nu op 2743. De match heeft plaats in Elista, de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Kalmukkië.

De scheiding der geesten blijkt uit de titels die beiden voeren. De 31-jarige Topalov is officieel wereldkampioen van de FIDE. De even oude Kramnik voert de prachtige kwalificatie 'wereldkampioen klassiek schaak'. De Rus erfde die aanduiding door in 2000 in Londen Garri Kasparov in een match te verslaan. Vorig jaar verdedigde hij zijn titel met succes tegen de Hongaar Peter Leko.

De splitsing begon in 1993 bij de grote Kasparov, die tegenwoordig slechts op het politieke bord actief is. Hij nam destijds de match om het wereldkampioenschap met Nigel Short in eigen hand, omdat hij er financieel veel meer wist uit te halen dan de bond. De woedende FIDE deed het opportunistische tweetal tijdelijk in de ban. Hun terugkeer in de moederschoot van de bond hief echter de scheuring niet op. Kasparovs belangenclub PCA bleef bestaan, de WK-titel incluis.

Vertegenwoordigers van de twee stromingen en andere machten in de schaakwereld ondertekenden pas in 2002 in Praag een convenant dat de hereniging binnen een jaar moest bewerkstelligen. Er kwam weinig van terecht, het zou ruim vier jaar duren.

FIDE-voorzitter Kirsan Iljoemzjinov, dit voorjaar herkozen, maakte van de komende match een pr-show. Hij noemde het 'een historische dag voor onze sport!' Maar dit kan niet verdoezelen dat de potentiële sponsors, de profschakers, de toernooi-organisaties en de gewone man achter het bord de hereniging met een mengeling van welwillendheid en argwaan bekijken. Daar is het bestuur van Iljoemzjinov, sinds 1995 aan de macht, zelf debet aan.

De FIDE en zijn preses kunnen vooral in het Westen rekenen op een ruime dosis scepsis. Er hangt een antidemocratische geur rond de bond. Iljoemzjinov zelf is omstreden wegens vermeende fraudepraktijken. Hij is niet alleen FIDE-president. De 44-jarige miljardair heeft onder meer belangen in gas en olie, en is tussen de bedrijven door ook president van de staat Kalmukkië. Hij staat niet bepaald bekend als een verlicht leider van zijn volk.

De combattanten in de tweekamp kunnen het onderling uitstekend vinden en presenteren zich als aimabele diplomaten in kostuum. Ze brengen beiden een uitgebreide staf mee, waarin schaaktechneuten en harde onderhandelaars zitting hebben. Topalov won vorig najaar de wereldtitel in Argentinië en speelde sindsdien veel en sterk. Kramnik sukkelde met de gezondheid en is pas sinds het vooDaar weer actief en in opmars. Hij won het zware toernooi in Dortmund en schaakte indrukwekkend op de Olympiade in Turijn.

Natuurlijk is zowel Topalovals Kramnik erop gebrand om de herenigingsmatch te winnen. De Bulgaar is tactisch ijzersterk, gaat geen gevecht uit de weg, houdt niet van remises. De Rus is subtieler, een positionele stilist die een stelling niet zal forceren. De kenners zetten hun geld vooral op hem.