Denksportmedewerker Dick de Jong verzamelde 6 miljoen partijen
HENK J. DE KLEIJNEN
ALPHEN AAN DEN RIJN
Grillig en solistisch. Rechtlijnig en humoristisch. Aan zelfspot geen gebrek: "Goed beschouwd ben ik zwaar neurotisch." Dick de Jong verteld lachend hoe het verzamelen van schaakpartijen zijn hobby werd. Hij is de zes miljoen gepasseerd en weet nog niet van ophouden. Originaliteit is hem niet vreemd: ooit drogist, valutahandelaar en getalenteerd cabaretier, nadien corrector en fanatiek taalpurist. In het Groene Hart is Dick de Jong al zo'n dertig jaar bekend als denksportmedewerker van diverse bladen.
De jaarwisseling was voor hem een bijzondere mijlpaal. De 57-jarige Alphenaar verruilt naar eigen zeggen een "fulltime job voor de junioren-VUT". Doemt nu het spookbeeld van te veel vrije tijd voor hem op? "Geen sprake van. Ik ben zo vaak werkloos geweest dat ik me nu nooit meer zal vervelen."
Hij staat nog midden in een leven dat tot nu toe bestond uit louter verrassingen. Iedere stap leek spontaan en door toeval bepaald. Als zoon van een kleine drogist in Dordrecht volgde hij na de middelbare school de vakopleiding Drogist om vervolgens in Rotterdam bij V&D aan de slag te gaan. Ook werkte hij korte tijd als valutahandelaar bij een bank. Vervolgens kreeg hij de kans om een nieuw filiaal van Trekpleister in Alphen aan den Rijn te openen.
"Ik heb daar twee jaar gewerkt. Lekker dynamisch, ik kon er mijn ei goed kwijt. De hele dag in je eigen theater eigenlijk. Alleen was leidinggeven niets voor mij. Ik was te naïef, zag problemen onder het personeel niet of te laat." Toen hij tot woede van zijn werkgever een Turkse medewerkster aannam, barstte de bom en kwam hij op straat te staan. "Ik ben geen man van compromissen, vind dat ik altijd gelijk heb. Daardoor verzeil ik vaak in conflicten."
Tussen de bedrijven door was Dick, altijd in de weer met woordspelingen en woordgrappen, actief als cabaretier. Als 'geboren' individualist deed hij dat aanvankelijk solo, nam zelfs zangles, maar besloot uiteindelijk onder de naam 'Dramacabaretirade' een trio te vormen. De groep was succesvol, kreeg zelfs de Publieksprijs tijdens het Leidse Camarettenfestival en had een optreden voor de KRO-radio. "Leuk, maar het was een onzeker en tijdrovend bestaan. Bovendien kwamen we stuk voor stuk aan de vrouw en toen was het met ons optreden gedaan."
Pas op latere leeftijd leerde hij 'zijn' Celestina kennen. Ook al op een weinig gebruikelijke manier. In een blad van postzegelverzamelaars trof hij haar naam, adres en foto aan. Na een briefwisseling van anderhalf jaar trok Dick de stoute schoenen aan en bezocht haar in het thuisland, de Filipijnen. De kennismaking beviel. Een jaar later reisde hij opnieuw oostwaarts en troonde haar vervolgens mee naar Nederland.
Binnenkort is het paar 25 jaar getrouwd. Celestina is dan ook ruimschoots ingeburgerd, maar uit de beginperiode diept Dick nog wat anekdotes op. Tijdens een bezoek aan diergaarde Blijdorp bijvoorbeeld reageerde zijn kersverse partner, aangekomen bij het tropisch aquarium, enthousiast wijzend op een exotische vis: "Mmmmmm…… die is heel erg lekker!" Hilarisch was ook de zin die zij, met haar kleine gestalte tegen hem opkijkend, uitsprak na het volgen van de eerste les Nederlands: "Ik ben een Turk…."
Dick had inmiddels besloten de ICT-kant op te gaan. Hij vond een baan als corrector-typist, vergrootte zijn kansen via computeropleidingen en kende diverse werkgevers in de uitgeverijwereld. Hij maakt, als corrector-DTP'er, per 1 januari a.s. gebruik van de Seniorenregeling van de Regionale Nieuwsbladen Groep. Zijn activiteiten als denksportverslaggever en - in de zomer - tennisverslaggever gaan normaal door.
Alle tijd dus voor zijn liefhebberijen, waarbij het schaken een belangrijke plaats inneemt. Volgende maand is hij traditiegetrouw terug te vinden in het jaarlijkse befaamde Corus Schaaktoernooi in Wijk aan Zee, als een van de honderden amateurs tussen de broodschakende grootmeesters. In een vitrinekast in de woonkamer prijken enkele schaaktrofeeën, maar De Jong bekent eerlijk op dit terrein slechts matig getalenteerd te zijn. Dit in tegenstelling tot zijn dochter Jenny, die jarenlang de Leidse regio vertegenwoordigde bij de nationale titelstrijd.
Aan sterke verhalen overigens geen gebrek. Dat Jenny inmiddels met schaken is gestopt, heeft volgens haar vader niet alleen te maken met het feit dat zij verkering kreeg, maar zelf zou hij er ook gedeeltelijk verantwoordelijk voor zijn. Omstandig vertelt hij ooit eens twee partijen blindschaak tegen zijn kinderen te hebben gespeeld. Met de rug naar zoon en dochter toegedraaid, zonder bord en stukken voor zich, de zetten hardop uitgevoerd. "Tja, ik won ze allebei en sindsdien hebben ze geen stuk meer aangeraakt." Zoon Ricky, even later thuisgekomen, blijkt zich oprecht niets van deze geschiedenis te kunnen herinneren.
Een pure liefhebber, die zegt verslaafd te zijn geraakt aan de schaaksport. "En dat gaat wat mij betreft ook nooit over. Prestaties zijn aardig, maar daar gaat het voor mij niet in de eerste plaats om. Ik verlies liever na een spectaculaire partij dan dat ik na 10 zetten een dame cadeau krijg." Het spel past ook goed bij zijn karakter, omdat hij zich nooit aangetrokken heeft gevoeld tot teamactiviteiten. Wel - vroeger - tot zwemmen, tennis en atletiek. Grinnikend wijst hij op het schaakbord met de witte en zwarte velden: "Dat is de enige veldsport die ik nog doe."
Het verzamelen van schaakpartijen ligt in het verlengde van zijn passie voor het spel. Aanvankelijk, vanaf 1978, was dat om het eigen openingenrepertoire te versterken: "Ik heb er nu eenmaal een bloedhekel aan om het wiel opnieuw uit te vinden." Dus noteerde hij partij na partij op speciaal gemaakte voorbedrukte formulieren. De eerste 35.000 met de hand, een monnikenwerk van de eerste orde. In de tweede helft van de tachtiger jaren werden die partijen in de computer ingevoerd, waarna de elektronica assisteerde bij de uitbreiding van de collectie. "Zwaar neurotisch", vindt hij zelf, maar niet zonder trots toont hij een diskette waarop maar liefst ruim zes miljoen partijen zijn opgeslagen. Een prestatie die een vermelding in het Guiness Book of Records verdient….
Paspoort
Naam: Dick de Jong
Geboren: 15 juni 1949 in Dordrecht
Hobby's: Schaken, verzamelen van partijen, denksportverslaggeving
Clubs: Groothoofd (Dordrecht), Alphense Schaakclub, Aarlanderveen
Opleiding: HBS (3 jaar), vakopleiding Drogist, AMBI-modules, computeropleidingen
Burgerlijke staat: Getrouwd met Celestina
Kinderen:Jenny (20) en Ricky (16)
Carrière: Drogist, valutahandelaar, corrector